ZUS: L4 w górę. 290,5 mln dni absencji w 2025 i coraz więcej krótkich zwolnień

Polacy częściej na zwolnieniach – liczby, których nie da się ignorować

Absencja chorobowa w Polsce rośnie i coraz wyraźniej wpływa na rynek pracy. Z danych ZUS wynika, że w 2025 r. do rejestru trafiło 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy. Łącznie przełożyło się to na 290,5 mln dni absencji – zarówno z powodu choroby własnej, jak i opieki nad dziećmi czy innymi członkami rodziny.

Średnia długość jednego zwolnienia to 11 dni, a L4 otrzymał statystycznie co drugi ubezpieczony w ZUS. W porównaniu z rokiem poprzednim przybyło też około pół miliona dni absencji.

Co kryje się pod pojęciem „absencja chorobowa”?

W statystykach ZUS „absencja chorobowa” oznacza sumę dni, w których pracownik (ubezpieczony) jest czasowo niezdolny do pracy i ma wystawione zaświadczenie lekarskie. To nie tylko klasyczne L4 z powodu własnej choroby, ale również okresy nieobecności związane z opieką nad członkiem rodziny.

W 2025 r. sama absencja u osób ubezpieczonych w ZUS trwała 254,5 mln dni, a z tytułu choroby własnej ubezpieczonych w ZUS: 242,0 mln dni.

Krótkie L4 coraz częstsze – to sygnał dla pracodawców i zespołów

Choć zwykle uwagę przyciągają długie zwolnienia, w danych widać wzrost liczby krótkich nieobecności. W 2025 r. wystawiono 9,8 mln zwolnień do 5 dni z tytułu choroby własnej (o 0,2% więcej niż rok wcześniej). W tym 1,8 mln zwolnień jednodniowych (w 2024 r. – 1,7 mln).

Takie krótkie L4 potrafią mocno rozbić grafik w handlu, produkcji, logistyce czy usługach, bo trudniej je przewidzieć, a zastępstwa trzeba organizować „na już”. Dla pracowników bywa to z kolei oznaka przeciążenia lub infekcji, które szybko „kładą” przy intensywnym tempie pracy.

Najczęstsze przyczyny niezdolności do pracy w 2025 r.

W 2025 r. z tytułu chorób własnych lekarze wystawili 24,2 mln zaświadczeń na 277,6 mln dni absencji. Najwięcej dni niezdolności do pracy powodowały:

• choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej – 42,4 mln dni
• zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania – 34,1 mln dni
• choroby układu oddechowego – 32,9 mln dni
• urazy, zatrucia i skutki czynników zewnętrznych – 31,7 mln dni
• ciąża, poród i połóg – 31,6 mln dni
• jednostki związane z COVID-19 – 1,2 mln dni

Warto zwrócić uwagę na wyraźny wzrost obszaru zdrowia psychicznego: 34,1 mln dni wobec 30,3 mln w 2024 r. ZUS podkreśla, że absencja jest zjawiskiem „dynamicznym i zmiennym sezonowo” (źródło: ZUS), ale coraz częściej stoi za nią także przeciążenie i czynniki psychiczne.

Co z tego wynika dla pracowników: jak zmniejszyć ryzyko długiej przerwy?

Dane ZUS pokazują, że problemy z kręgosłupem i układem ruchu oraz zdrowie psychiczne to dziś dwa kluczowe obszary. Dla osób szukających pracy (albo myślących o zmianie) to cenna wskazówka, by na rozmowie rekrutacyjnej pytać o realia pracy, a nie tylko o benefity.

Na co warto zwrócić uwagę przed przyjęciem oferty?

• Ergonomia i organizacja: stanowisko, przerwy, rotacja zadań, praca stojąca/siedząca
• Tempo i normy: czy cele są mierzalne i osiągalne, jak wygląda obsada zmian
• Wsparcie menedżera: kultura feedbacku, planowanie urlopów, reagowanie na przeciążenie
• Higiena psychiczna: możliwość elastycznych godzin, praca hybrydowa (jeśli dotyczy), jasne zasady kontaktu po godzinach

Wnioski dla pracodawców: mniej absencji zaczyna się od systemu pracy

Rosnąca liczba dni absencji to nie tylko koszt – to również ryzyko spadku jakości, opóźnień i frustracji zespołu. W 2025 r. liczba dni absencji wzrosła o 0,2% r/r, a liczba zaświadczeń o 0,1% r/r. Skala jest na tyle duża, że pojedyncze działania „ad hoc” zwykle nie wystarczą.

Co może realnie pomóc (zwłaszcza przy krótkich L4)?

• Lepsze planowanie zastępstw: lista osób przeszkolonych do zastępstw, dyżury, bufor w grafiku
• Profilaktyka mięśniowo-szkieletowa: ergonomiczne wyposażenie, instruktaże, mikroprzerwy, ocena obciążeń
• Programy wellbeing i EAP: dostęp do konsultacji psychologicznych, szkolenia dla liderów, polityka przeciwdziałania wypaleniu
• Jasne standardy pracy: ograniczenie chaosu, lepsza komunikacja, priorytety zadań

Jeśli absencja „krąży” w zespole, warto analizować nie tylko statystyki, ale i przyczyny: przeciążenie, konflikt, zbyt małą obsadę, niewystarczające przerwy czy nieergonomiczne stanowiska. Z perspektywy rekrutacji to także element przewagi: firmy, które potrafią opisać swoje działania w obszarze zdrowia i organizacji pracy, częściej wygrywają o kandydatów.

Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, 2026-04-28, https://www.zus.pl/-/coraz-cz%C4%99stsze-i-d%C5%82u%C5%BCsze-zwolnienia-lekarskie