Praca w upały: kiedy należy się woda, przerwy i jak egzekwować BHP

Upały w pracy: temat zdrowia, nie „fanaberii”

Wysokie temperatury potrafią szybko obniżyć koncentrację, zwiększyć ryzyko zasłabnięcia i wypadków oraz zaostrzyć problemy zdrowotne. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przypomina, że w czasie fal upałów pracodawca ma obowiązek tak organizować pracę, by zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki. To ważna informacja zarówno dla osób zatrudnionych (żeby wiedzieć, czego oczekiwać), jak i dla firm (żeby uniknąć zagrożeń, absencji i odpowiedzialności).

Kiedy pracodawca musi zapewnić napoje? Są konkretne progi temperatur

Z komunikatu MRPiPS wynika wprost, że przepisy nakładają obowiązek zapewnienia nieodpłatnych napojów w dwóch sytuacjach:

• praca na otwartej przestrzeni – gdy temperatura przekracza 25°C,
• praca na stanowiskach pracy, gdzie temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.

Dla pracownika to jasny sygnał: jeśli wykonujesz obowiązki „w terenie” przy 26–30°C albo w hali/biurze jest skrajnie gorąco, woda (lub inne napoje) nie są „dobrą wolą” – to standard, który powinien być zapewniony bezpłatnie.

Co jeszcze może (i powinien) zrobić pracodawca podczas fali upałów

Sama woda to często za mało. MRPiPS wskazuje, że pracodawca ma organizować pracę tak, aby ograniczać skutki wysokich temperatur – np. poprzez:

• odpowiednią wentylację lub inne rozwiązania obniżające odczuwalną temperaturę,
• dodatkowe przerwy,
• skrócenie czasu pracy,
• system rotacyjny (np. zmiany w najgorętszych miejscach lub zadaniach).

Kluczowa zasada: takie rozwiązania nie mogą skutkować obniżeniem wynagrodzenia. To istotne zwłaszcza tam, gdzie panuje przekonanie, że „jak krócej, to mniej płatne”.

Praca na zewnątrz: odzież, nakrycie głowy i cień

Przy pracach wykonywanych na słońcu liczy się też wyposażenie. Resort przypomina o potrzebie zapewnienia odpowiedniej odzieży i nakryć głowy chroniących przed słońcem. W praktyce warto zadbać również o możliwość schronienia się w cieniu podczas przerw i zaplanowanie zadań tak, by najbardziej intensywne prace nie wypadały w godzinach największego nasłonecznienia.

Checklist dla pracownika: jak bezpiecznie przetrwać upał w pracy

Nawet najlepsze procedury nie zastąpią czujności. Oto prosta lista rzeczy, które realnie pomagają:

• pij regularnie – nie czekaj na pragnienie,
• ogranicz wysiłek, gdy jest to możliwe (szczególnie w godzinach największego słońca),
• korzystaj z przerw w chłodniejszym/zacienionym miejscu,
• dobieraj ubranie do warunków (przewiewne, jasne; na zewnątrz – nakrycie głowy),
• reaguj na sygnały organizmu – ból głowy, osłabienie, nudności czy zawroty mogą oznaczać przegrzanie lub odwodnienie.

Jeśli pracujesz z osobami szczególnie narażonymi (np. seniorami, osobami przewlekle chorymi, z niepełnosprawnościami), pamiętaj, że upał uderza w nie mocniej. MRPiPS apeluje, by w takich dniach zwracać uwagę na ludzi w otoczeniu – czasem krótki telefon i sprawdzenie, czy ktoś ma wodę i chłodne miejsce, może zapobiec tragedii.

Co zrobić, gdy w pracy brakuje wody albo warunki są niebezpieczne

Najpierw warto podejść do sprawy praktycznie: zgłoś problem przełożonemu lub działowi HR/BHP, wskazując konkret – temperaturę, miejsce pracy i brak napojów lub brak rozwiązań ograniczających skutki upału. Dobrze działa komunikat w stylu: „Przy pracy na zewnątrz mamy dziś powyżej 25°C – proszę o zapewnienie bezpłatnych napojów zgodnie z obowiązkiem pracodawcy”.

Jeżeli sytuacja się powtarza, a ryzyko jest realne, poproś o interwencję osobę odpowiedzialną za BHP. W razie poważnego zagrożenia zdrowia kluczowe jest, by nie „zaciskać zębów” – przegrzanie może skończyć się nagle, a skutki bywają długotrwałe.

Warto wiedzieć: jest poradnik MRPiPS „Dobry klimat w pracy”

Resort przygotował poradnik „Dobry klimat w pracy”, w którym zebrano informacje o bezpiecznej pracy podczas upałów, obowiązkach pracodawców i prawach pracowników. Taka lektura może pomóc lepiej rozmawiać w firmie o rozwiązaniach na gorące dni – i szybciej reagować, gdy robi się niebezpiecznie.

Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, 2026-06-25, https://www.gov.pl/web/rodzina/dbajmy-o-siebie-w-upaly