Zmiana czasu na zimowy a dyżur w nocy: nadgodziny, dodatki i rozliczenie

Noc z cofnięciem zegara: co realnie dzieje się z czasem pracy

Zmiana czasu z letniego na zimowy oznacza cofnięcie wskazówek zegara z 3:00 na 2:00. W praktyce przedział 2:00–3:00 występuje tej nocy dwa razy. Dla części osób to dodatkowa godzina snu, ale dla pracowników na nocnej zmianie – często dodatkowa godzina pracy, którą trzeba prawidłowo rozliczyć.

Kiedy powstaje nadgodzina podczas zmiany czasu

Jeżeli pracodawca nie skrócił grafiku na tę noc, to pracownik zaplanowany np. na 8 godzin, faktycznie może przepracować 9 godzin. Analogicznie przy zmianie 12-godzinnej – realnie może wyjść 13 godzin. Ta „nadprogramowa” godzina jest traktowana jako przekroczenie dobowej normy czasu pracy, czyli praca nadliczbowa.

Szybki przykład

• Plan: 22:00–6:00 (8 godzin)
• Rzeczywistość w noc zmiany czasu: praca trwa 9 godzin, bo godzina 2:00–3:00 powtarza się
• Wniosek: 1 godzina do rozliczenia jako nadgodzina

Jak rozlicza się tę godzinę: wynagrodzenie i dodatki

Za dodatkową godzinę pracy zawsze przysługuje normalne wynagrodzenie (podstawowe). Oprócz tego pracownik ma prawo do dodatku za nadgodzinę w wysokości 100%, ponieważ przypadnie ona w nocy i w niedzielę.

Czas wolny zamiast dodatku: dwa warianty

Zamiast dodatku za nadgodzinę można rozliczyć ją czasem wolnym – ale zasady zależą od tego, kto inicjuje odbiór:

• Na wniosek pracownika: 1 godzina wolnego za 1 godzinę nadliczbową
• Z inicjatywy pracodawcy: obowiązkowo 1,5 godziny wolnego za 1 godzinę nadliczbową, udzielone do końca okresu rozliczeniowego

Nie tylko nadgodziny: pamiętaj o dodatku nocnym

Jeśli ta dodatkowa praca przypada w porze nocnej, pracownikowi przysługuje również dodatek nocny – wynosi on 20% stawki godzinowej liczonej od wynagrodzenia minimalnego. Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, w październiku dodatek nocny to 5,46 zł brutto za godzinę.

Jak zaplanować grafik, żeby nie tworzyć nadgodzin (porada dla pracodawców)

Nie każda firma musi pracować w pełnej obsadzie przez całą noc. Jeżeli charakter pracy na to pozwala i nie jest wymagana ciągłość, pracodawca może zaplanować krótszą zmianę, tak aby po uwzględnieniu cofnięcia czasu pracownik nie przekroczył normy dobowej.

• zamiast 8 godzin – zaplanować 7 godzin (realnie wyjdzie 8)
• zamiast 12 godzin – zaplanować 11 godzin (realnie wyjdzie 12)

To proste rozwiązanie ogranicza koszty nadgodzin i ułatwia rozliczenia – pod warunkiem, że da się je wdrożyć organizacyjnie.

Checklisty: co sprawdzić jako pracownik i pracodawca

Dla pracownika

• Porównaj grafik z faktycznym czasem pracy w noc zmiany czasu
• Upewnij się, czy dodatkowa godzina została wykazana jako nadgodzina
• Sprawdź, czy naliczono: normalne wynagrodzenie + dodatek 100% (lub czas wolny) + dodatek nocny

Dla pracodawcy

• Zweryfikuj harmonogram na noc cofnięcia czasu (ryzyko 9. lub 13. godziny pracy)
• Ustal sposób rekompensaty: dodatek 100% czy czas wolny (i w jakim wymiarze)
• Pamiętaj o dodatku nocnym przy pracy w porze nocnej

Podstawa prawna

Rozliczanie tej dodatkowej godziny wynika m.in. z: art. 151, art. 151¹, art. 151², art. 151⁸, art. 178 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245).

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 21 października 2026, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/zmiana-czasu-na-zimowy-w-pracy