ZUS: mniej L4, ale absencja prawie bez zmian. Co dziś najczęściej „kładzie” pracowników?

Mniej zwolnień, podobna skala nieobecności – co pokazują dane ZUS

Rynek pracy lubi proste wnioski: „mniej L4” brzmi jak poprawa. Tymczasem statystyki ZUS za pierwsze półrocze 2026 r. są bardziej złożone. Zarejestrowano 14,1 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy na łączną liczbę 147,7 mln dni absencji. Rok wcześniej było to 14,5 mln zwolnień i 148,1 mln dni.

W praktyce oznacza to spadek liczby zwolnień o 2,7% r/r, ale liczby dni nieobecności tylko o 0,3% r/r. Dla pracodawców to sygnał, że problemem nie jest wyłącznie „ile L4”, lecz także jak długo trwa przeciętna nieobecność.

Czerwiec pod lupą: 2 mln zwolnień w miesiąc

W samym czerwcu lekarze wystawili ponad 2 mln zwolnień, które obejmowały 22,7 mln dni nieobecności. W wielu firmach to okres zamykania półrocza i planowania urlopów, więc kumulacja absencji może szczególnie utrudniać organizację pracy.

Jak długo trwa L4 w 2026 roku

Największą część zwolnień stanowiły te wystawione z powodu choroby własnej ubezpieczonego. W I półroczu 2026 r. było ich 11,4 mln i obejmowały 123,1 mln dni absencji. Co ciekawe: liczba takich zaświadczeń spadła o 2,5% r/r, ale liczba dni nieobecności wzrosła o 0,6% r/r.

• Przeciętna długość pojedynczego zwolnienia: 10,81 dnia
• Średnia liczba dni absencji na osobę korzystającą ze zwolnienia: 24,98 dnia
• Kobiety: 25,70 dnia, mężczyźni: 24,11 dnia

To może sugerować, że część krótszych zachorowań pojawia się rzadziej (lub jest „przechodzona”), a jednocześnie rośnie udział dłuższych problemów zdrowotnych wymagających realnej rekonwalescencji.

Kto częściej korzysta ze zwolnień: płeć i wiek

Z danych ZUS wynika, że ponad połowę zwolnień z powodu choroby własnej wystawiono kobietom (56,3%). Jeśli chodzi o liczbę dni absencji, największy udział miały osoby w wieku 30–39 lat – odpowiadały za 25,7% wszystkich dni niezdolności do pracy. W tej grupie różnice między płciami są wyraźne: wśród kobiet udział wyniósł 29,9%, a wśród mężczyzn 20,2%.

U mężczyzn najwięcej dni nieobecności przypadło na osoby w wieku 40–49 lat (udział 25,6%). Dla pracodawców to cenna wskazówka przy projektowaniu profilaktyki zdrowotnej i działań wellbeingowych dopasowanych do struktury wieku w firmie.

Coraz więcej zwolnień na 11–30 dni

Nadal dominują krótkie L4: zwolnienia na 1–5 dni stanowiły 44,5% wszystkich zaświadczeń z powodu choroby ubezpieczonego. Jednak rośnie segment, który w organizacji pracy bywa najtrudniejszy – dłuższe nieobecności:

• zwolnienia 11–30 dni: 29,3% (rok wcześniej 27,9%)
• zwolnienia 1-dniowe: wzrost z 7,8% do 8,8%

Dla HR oznacza to potrzebę lepszego planowania zastępstw, cross-treningu w zespołach i aktualizacji procedur przekazywania obowiązków.

Najczęstsze przyczyny absencji: kręgosłup i zdrowie psychiczne na czele

Struktura przyczyn pokazuje przesunięcie w stronę problemów, które często wynikają z długotrwałych obciążeń (fizycznych i psychicznych), a nie jedynie sezonowych infekcji. Najwięcej dni absencji chorobowej powodowały:

• choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej: 21,6 mln dni (17,5%)
• zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania: 18,2 mln dni (14,8%)
• urazy, zatrucia i skutki działania czynników zewnętrznych: 17,2 mln dni (14,0%)
• choroby układu oddechowego: 16,1 mln dni (13,1%)
• ciąża, poród i połóg: 15,6 mln dni (12,7%)

W porównaniu z I półroczem 2025 r. wzrósł udział absencji związanej z urazami i zatruciami (o 1,5 p.p.) oraz z problemami psychicznymi (o 1,4 p.p.). Wyraźnie spadł natomiast udział absencji z powodu chorób układu oddechowego (o 3,2 p.p.).

Wnioski dla firm: BHP i ergonomia + realne wsparcie psychiczne

Jeżeli w Twojej organizacji rośnie liczba dłuższych L4, warto sprawdzić dwa obszary: ergonomię stanowisk (także domowych przy pracy hybrydowej) oraz obciążenie psychiczne. Programy wsparcia (np. konsultacje psychologiczne, szkolenia dla menedżerów z rozmów wspierających, przegląd procesów i priorytetów) mogą ograniczać ryzyko długich absencji – zwłaszcza w zespołach pracujących pod stałą presją terminów.

Mniej zwolnień związanych z infekcjami: grypa i COVID w odwrocie

W czerwcu 2026 r. lekarze wystawili m.in.: 98,9 tys. zwolnień z powodu ostrych zakażeń górnych dróg oddechowych, 62,7 tys. z powodu przeziębienia, 0,9 tys. z powodu grypy oraz 0,3 tys. związanych z COVID-19.

W porównaniu z czerwcem 2025 r. liczba zwolnień związanych z grypą spadła o 32,6%, a związanych z COVID-19 aż o 91,8%. To dobra informacja dla planowania sezonowego, ale nie zmienia faktu, że ciężar absencji przesuwa się w stronę schorzeń przewlekłych i urazów.

Opieka: mniej L4 na dziecko, więcej na innych członków rodziny

Dane pokazują też zmianę w absencjach opiekuńczych. W I półroczu 2026 r. wystawiono 1,48 mln zwolnień z powodu opieki nad dzieckiem (łącznie 5,34 mln dni). To spadek r/r o 6,2% w liczbie zaświadczeń i o 9,7% w liczbie dni.

Jednocześnie rośnie skala zwolnień na opiekę nad innym członkiem rodziny: 283 tys. zaświadczeń (wzrost o 12,7%) i 1,32 mln dni absencji (wzrost o 9%). W praktyce może to odzwierciedlać rosnące obciążenia opiekuńcze w rodzinach i starzenie się populacji.

Co mogą zrobić pracownicy i pracodawcy

• Pracodawcy: analizujcie absencje nie tylko liczbą L4, ale też długością i przyczynami; inwestujcie w ergonomię, prewencję urazów i wsparcie psychiczne
• Menedżerowie: budujcie zastępowalność w zespole (cross-skilling), porządkujcie priorytety i dbajcie o przewidywalne obciążenie pracą
• Pracownicy: reagujcie wcześnie na ból kręgosłupa i objawy przeciążenia psychicznego; konsultacja i rehabilitacja często ograniczają ryzyko długiej przerwy w pracy

Najważniejszy wniosek z danych ZUS: nawet jeśli zwolnień jest mniej, firma może tego nie odczuć, gdy rośnie udział dłuższych nieobecności. W 2026 r. kluczowe stają się zdrowie układu ruchu, bezpieczeństwo pracy i kondycja psychiczna – a nie wyłącznie walka z sezonowymi infekcjami.

Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, 2026-08-20, https://www.zus.pl/-/mniej-zwolnie%C5%84-lekarskich-ale-podobna-liczba-dni-nieobecno%C5%9Bci-w-pracy