Praca podczas mrozów: jakie obowiązki ma pracodawca i co może zrobić pracownik

Mroźne dni to nie tylko dyskomfort. Niska temperatura, przeciągi czy praca na otwartej przestrzeni mogą realnie zagrażać zdrowiu, a w skrajnych przypadkach życiu. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy dotyczy każdej branży – od biur po budowy i logistykę.

Minimalna temperatura w pracy: 18°C albo 14°C

Pracodawca ma obowiązek zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanych zadań (metody pracy i wysiłek fizyczny). Są też twarde minima:

co najmniej 18°C – w pomieszczeniach biurowych oraz tam, gdzie wykonywana jest lekka praca fizyczna,
co najmniej 14°C – w pozostałych pomieszczeniach pracy,
wyjątek: gdy względy technologiczne nie pozwalają na utrzymanie minimum (np. praca w chłodni).

W praktyce oznacza to, że „zimno w biurze, bo oszczędzamy na ogrzewaniu” nie jest usprawiedliwieniem. PIP zwraca też uwagę na sygnały ostrzegawcze wychłodzenia, takie jak dreszcze czy zgrabiałe dłonie – to znak, że warunki mogą być nieprawidłowe (komunikat PIP, wypowiedź Głównego Inspektora Pracy Marcina Staneckiego).

Przeciągi i nawiewy też mogą naruszać BHP

Nawet przy właściwej temperaturze „na termometrze” problemem bywa napływ zimnego powietrza. W mrozy pracodawca powinien:

zabezpieczyć pomieszczenia i stanowiska przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz,
dopilnować, aby wentylacja mechaniczna/klimatyzacja nie powodowała przeciągów i wyziębienia,
ustawić nawiew tak, by strumień powietrza nie był skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

Dla pracodawców to często „małe” działania (uszczelki, kurtyny powietrzne, zmiana kierunku nawiewu), które znacząco ograniczają absencję i spadek wydajności zimą.

Praca na zewnątrz: ochrona przed pogodą i ryzykiem spadających przedmiotów

Osoby pracujące na otwartej przestrzeni powinny być chronione nie tylko przed mrozem, ale też przed opadami, silnym wiatrem oraz zagrożeniami typu spadające sople lodu czy warstwy śniegu. To ważne również wtedy, gdy nie ma śniegu ani dużego „minusa” – zimowa aura bywa zmienna.

Praca zimą „pod gołym niebem” lub w nieogrzewanych miejscach (np. chłodnie) wymaga specjalnej odzieży ciepłochronnej, dobranej do warunków na stanowisku.

Ogrzewalnia lub źródło ciepła: konkretne wymagania

Pracodawca musi zapewnić w pobliżu miejsca pracy pomieszczenie, w którym pracownik:

schroni się przed opadami,
ogrzeje się i zmieni odzież,
skorzysta z urządzeń do podgrzewania posiłków.

W takim pomieszczeniu trzeba utrzymywać temperaturę nie niższą niż 16°C. Jeśli z powodu rodzaju pracy nie da się zorganizować pomieszczenia, w pobliżu muszą się znaleźć odpowiednio urządzone źródła ciepła (z zachowaniem wymagań ochrony przeciwpożarowej).

Posiłki i napoje profilaktyczne – kiedy to nie „benefit”, tylko obowiązek

PIP przypomina, że w określonych przypadkach pracownikom przysługują posiłki i napoje profilaktyczne. Dotyczy to w szczególności pracy na zewnątrz zimą oraz pracy w nieogrzewanych pomieszczeniach, gdzie ryzyko wychłodzenia rośnie. W praktyce: ciepłe napoje i możliwość zjedzenia gorącego posiłku to element profilaktyki, a nie dobra wola przełożonego.

Kto wymaga szczególnej ochrony: ciąża, karmienie, młodociani

Zimą warto zwrócić szczególną uwagę na osoby bardziej narażone na skutki zimna (PIP wskazuje m.in. seniorów i osoby z niewydolnością krążenia), ale przepisy wprowadzają też twarde ograniczenia dla wybranych grup.

Kobiety w ciąży i karmiące

Obowiązuje zakaz wykonywania prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych. Do takich prac zaliczono m.in. prace w mikroklimacie zimnym w warunkach, gdzie wskaźnik PMV jest mniejszy niż -1 (skala od -3 „zimno” do +3 „gorąco”). W praktyce oznacza to, że w ciąży i w okresie karmienia praca powinna odbywać się w warunkach komfortu termicznego.

Młodociani

Nie wolno zatrudniać młodocianych m.in. przy pracach:

w temperaturze powietrza niższej niż 14°C,
przy wilgotności względnej wyższej niż 65% (np. w chłodniach),
w warunkach narażających na stałe przemakanie odzieży i zaburzenie bilansu cieplnego.

Organizacja pracy zimą: przerwy i skrócenie dniówki

Prawo pracy pozwala reagować elastycznie na skrajne warunki. Gdy praca staje się szczególnie uciążliwa, pracodawca może wprowadzić dodatkowe przerwy (płatne). PIP wskazuje też, że przy dużych spadkach temperatur warto rozważyć skrócenie dniówki lub inną reorganizację, by ograniczyć narażenie pracowników (komunikat PIP, wypowiedź GIP).

Co może zrobić pracownik, gdy zimno zagraża zdrowiu?

Jeśli warunki pracy nie spełniają przepisów BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, niezwłocznie informując przełożonego. Co istotne: za ten czas zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Checklista dla pracodawców (i szybki test dla kandydatów)

Temperatura: 18°C (biura/lekka praca), 14°C (pozostałe) – poza wyjątkami technologicznymi.
Brak przeciągów: nawiew nie w twarz, uszczelnione wejścia, brak „zimnych stref”.
Praca na zewnątrz: odzież ciepłochronna, osłona przed wiatrem/opadami, kontrola sopli i śniegu nad stanowiskiem.
Ogrzewalnia: w pobliżu pracy, min. 16°C, możliwość podgrzania posiłku.
Profilaktyka: posiłki i napoje, gdy wymagają tego warunki.
Szczególne grupy: ograniczenia dla kobiet w ciąży/karmiących i młodocianych.
Organizacja: płatne przerwy, ewentualne skrócenie pracy przy silnych mrozach.

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 2026-01-16, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/obowiazki-pracodawcow-w-mrozne-dni